Bana çok sorulan sorudur; “Siz tek bir mülakat ile bir adayı nasıl bu kadar derinliğine analiz edip, raporlayabiliyorsunuz? Yeri geliyor, biz beş yıl beraber çalıştığımız arkadaşı bu kadar iyi tanımıyoruz.” Bu analizi yaparken o adayın iş verimliliğine etki edecek on kilit noktanın üzerine yoğunlaşıyoruz. 15 yıl içinde 500’ün üzerinde arkadaşı işe yerleştirdiğimizi düşünürsek bu kilit noktaların büyük ölçüde çalıştığını söyleyebilirim.

İşte o on kilit nokta…

1 Pozitif Enerjisi: Aday görüşme odasına girdiği an, çevresine yaydığı enerjisi büyük ölçüde hissedilir. Yürüyüşü ve bakışları, adayın maskesini hafifçe aralayacaktır. Bakışları donuk, konuşması akmayan, hayata küsmüş, yürüyüşü yorgun bir adayın negatif enerjisini hemen fark edersiniz.

2 Motivasyonu yüksek mi, enerjisini işe yansıtıyor mu? Bunu anlayabilmenin en basit yolu, adayın yaptığı işleri anlatırken ki heyecanını izlemektir. Çalışmalarını, heyecanla, sanki sizle konuşurken o anda tekrar gerçekleştiriyormuşçasına anlatıyorsa, o adayın iş motivasyonunun yüksek olduğunu rahatlıkla düşünebilirsiniz. 

3 İlk izlenim, verdiği ilk mesaj: Adayı ilk gördüğünüzde kıyafetinde ve davranışlarında aklınıza takılan soru işaretleri varsa, bu soruların doğru noktalar olduğunu söyleyebilirim. Burada ilk izlenime yönelik kafanıza takılan acabalar şunu işaret eder; aday, o işin gerektirdiği temsiliyeti anlamamıştır. Henüz o olgunluk ve hayat tecrübesine sahip değildir. Muhtemelen yarın sizin kendisine vereceğiniz pozisyona ilişkin rolünü de tam olarak anlayamayacaktır. Özellikle firmanızın temsilinde sıkıntılar yaratacaktır.

4 Manevi Motivasyon: Aday, çalışmalarını nereden nereye getirmiş ve bu gelişmeden dolayı manevi bir haz duyuyor mu? Başarının hazzını yeterince hissetmeyen bir adayı para veya diğer araçlarla motive edebilmeniz çok zordur. Manevi tatmini yaşayamadığı için hep bir eksiklik, tatminsizlik yaşayacaktır. Bu adayları, ne aradığını bilemeyen, doyumsuz adaylar olarak düşünebilirsiniz. Büyük olasılıkla yaşamlarında da benzer mutsuzlukları yaşıyorlardır. Kısa süre içinde olmasa da, uzun vadede başınızı ağrıtacaklardır.

5 Duygusal Olgunluk: Bir insanın gelişimini üç ana başlıkta toplayabiliriz. Bedensel, zihinsel ve duygusal. Bedensel gelişme ergenlik çağında sonuçlanır. Zihinsel gelişmeyle ilgili ipuçlarını adayın aldığı eğitim ve okul sonrası kurslar, sertifikaları üzerinden değerlendirebilirsiniz. Ancak duygusal gelişmeyi, bu kadar rahat göremeyiz. Bu konuda en dikkat çekici göstergelerden birinin sorumluluk alma isteği olduğunu söyleyebilirim. Adayın yeni sorumluluklar alma konusundaki yaklaşımı duygusal olgunluğuna ilişkin işinize yarayacak işaretler verecektir. Bir diğer önemli nokta da adayın kendisiyle barışıklığı. Bunu anlamak için özellikle iş dışı yaşamını anlatmasını isteyin. Örneğin hafta sonlarını nasıl değerlendirdiği, kişiliğiyle ilgili farklı bilgileri öğrenmenizi sağlayacaktır.

6 Zorlukları nasıl yönetiyor? Karşılaştığı zorlukların altında eziliyor mu, olan biteni bir kenara çekilip izliyor mu, yoksa bilinçsizce üstüne gidip dağılıyor mu? Üstesinden geldiğini düşündüğü iş hayatından iki olayı anlatmasını isteyin. Buradaki yaklaşımını değerlendirin. Bu arada bazı adayların, hiç de zor olmayan konuları gözlerinde nasıl da büyüterek zorlaştırdıklarını da göreceksiniz.

7 Verilen bir işi sonuna kadar götürüp bitirmek: Adayın bir işi yaparken ne denli sonuç odaklı çalıştığını mülakat aşamasında anlamanız gerekir. Sonuna kadar getirip başardığı iki çalışmasını anlatmasını isteyin ve buradaki yaklaşımını değerlendirin.

8 Öncelikli amacı işin iyi yapılması mı, yoksa para her şeyin önüne mi geçiyor? Eğer adayın ilk hedefinin, işin kalitesi değil de kazanacağı para olduğunu anladıysanız, adayı işe almanız durumunda yapacağı işin kalitesinde sıkıntılar yaşamaya şimdiden hazır olun. Unutulmamalı ki, işini doğru bir şekilde yapmayı hedefleyen aday, istediği parayı da mutlaka kazanacaktır.

9 Aday amacına sadık mı? Görüşmede adayın bu işi neden istediği iyi öğrenilmeli ve mülakatın ilerleyen aşamalarında farklı sorularla bu amacına sadık olup olmadığı test edilmelidir. Özellikle uzun süren işsizlik dönemlerinin sonunda adaylarda bir iş olsun da, hangi iş olursa olsun psikolojisi ağır basıyor. Yeteneklerine ve becerilerine uygun olmayan işlere de istekli yaklaşabiliyorlar.

10 Güler yüzlülük: Güler yüzlü bir çalışan ortama yansıtacağı pozitif enerji ile takımın sinerjisini de yükseltecektir. Güler yüzlü çalışanlar firmanız için önemli bir artı değerdir. Ekip verimliliğinizin artmasını istiyorsanız bir taraftan bu arkadaşların sayısını arttırmaya, diğer taraftan da gülen insanları kaybetmemeye özen gösterin.

Şu ana kadar inşaat sektöründen 5000’in üzerinde insan ile birebir mülakat yaptım. Onların farklı farklı hikayelerini dinledim. Çok net söyleyebilirim ki yukarıda yazdığım on maddede ki özelliklerin hepsini kişiliğinde barındıran bir arkadaş ile bugüne kadar henüz karşılaşmadık. Muhtemelen bundan sonra da karşılaşmayacağız. Ancak bu ideal insanı bulmaya çalışırken uygun olabilecek adayları kaçıran, sonrasında da pişman olan çok firma ile karşılaştık.  

O nedenle, işe alımlarda en önemli noktanın, en ideal adayı aramaktan çok, firma değerleri ile aday değerlerini doğru bir şekilde örtüştürmek olduğunu düşünüyorum. Bunun için de firmalardaki İK departmanlarının bu değerler buluşmasını çok dikkatli yapabilmesi ya da bu konuda doğru danışmanlık firmaları ile çalışması gerekiyor…

Cem Kafadar

İnşaat Mühendisi

20 Ağustos 2021

Çiftehavuzlar